Bellum Iugurthinum di Gaio Sallustio Crispo

Racconta la guerra sostenuta da Roma contro Giugurta.

Paragrafo 42

Nam postquam Ti. Et C. Gracchus quorum maiores Punico atque aliis bellis multum rei publicae addiderant vindicare plebem in libertatem et paucorum scelera patefacere coepere nobilitas noxia atque eo perculsa modo per socios ac nomen Latinum interdum per equites Romanos quos spes societatis a plebe dimouerat Gracchorum actionibus obviam ierat; et primo Tiberium dein paucos […]

Paragrafo 17

Res postulare videtur Africae situm paucis exponere et eas gentis quibuscum nobis bellum aut amicitia fuit attingere. Sed quae loca et nationes ob calorem aut a speritatem item solitudines minus frequentata sunt de iis haud facile compertum narrauerim. Cetera quam paucissimis absoluam. In divisione orbis terrae plerique in parte tertia Africam posuere pauci tantummodo Asiam […]

Paragrafo 33

Igitur Iugurtha contra decus regium cultu quam maxime miserabili cum Cassio Romam venit. Ac tametsi in ipso magna vis animi erat confirmatus ab omnibus quorum potentia aut scelere cuncta ea gesserat quae supra diximus C. Baebium tribunum plebis magna mercede parat cuius impudentia contra ius et iniurias omnis munitus foret. At C. Memmius aduocata contione […]

Paragrafo 50

Sed ubi Numidas quietos neque colli degredi animaduertit veritus ex anni tempore et inopia aquae ne siti conficeretur exercitus Rutilium legatum cum expeditis cohortibus et parte equitum praemisit ad flumen uti locum castris antecaperet existimans hostis crebro impetu et transuersis proeliis iter suum remoraturos et quoniam armis diffiderent lassitudinem et sitim militum temptaturos. Deinde ipse […]

Paragrafo 66

Interim Iugurtha postquam omissa deditione bellum incipit cum magna cura parare omnia festinare: cogere exercitum; civitatis quae ab se defecerant formidine aut ostentando praemia affectare; communire suos locos arma tela aliaque quae spe pacis amiserat reficere aut commercari; servitia Romanorum allicere et eos ipsos qui in praesidiis erant pecunia temptare; prorsus nihil intactum neque quietum […]

Paragrafo 82

Imperator postquam de regum societate cognovit non temere neque uti saepe iam victo Iugurtha consueuerat omnibus locis pugnandi copiam facit. Ceterum haud procul ab Cirta castris munitis reges opperitur melius esse ratus cognitis Mauris quoniam is nouos hostis accesserat ex commodo pugnam facere. Interim Roma per litteras certior fit prouinciam Numidiam Mario datam; nam consulem […]

Paragrafo 98

Neque in eo tam aspero negotio Marius territus aut magis quam antea demisso animo fuit sed cum turma sua quam ex fortissimis magis quam familiarissimis parauerat uagari passim ac modo laborantibus suis succurrere modo hostis ubi confertissimi obstiterant invadere; manu consulere militibus quoniam imperare conturbatis omnibus non poterat. Iamque dies consumptus erat cum tamen barbari […]

Paragrafo 114

Per idem tempus aduersum Gallos ab ducibus nostris Q. Caepione et Cn. Manlio male pugnatum. Quo metu Italia omnis contremuerat. Illincque [et inde] usque ad nostram memoriam Romani sic habuere alia omnia virtuti suae prona esse cum Gallis pro salute non pro gloria certare. Sed postquam bellum in Numidia confectum et Iugurtham Romam vinctum adduci […]

Paragrafo 1

Falso queritur de natura sua genus humanum quod imbecilla atque aevi brevis forte potius quam virtute regatur . Nam contra reputando neque maius aliud neque praestabilius invenias magisque naturae industriam hominum quam vim aut tempum deesse. Sed dux atque imperator vitae mortalium animus est . Qui ubi ad gloriam virtutis via grassatur abunde pollens potensque […]

Paragrafo 18

Africam initio habuere Gaetuli et Libyes asperi incultique quis cibus erat caro ferina atque humi pabulum uti pecoribus. Ii neque moribus neque lege aut imperio cuiusquam regebantur: uagi palantes quas nox coegerat sedes habebant. Sed postquam in Hispania Hercules sicuti Afri putant interiit exercitus eius compositus ex variis gentibus amisso duce ac passim multis sibi […]

Bellum Iugurthinum - Paragrafo 34

Deinde ubi Memmius dicendi finem fecit et Iugurtha respondere iussus est C. Baebius tribunus plebis quem pecunia corruptum supra diximus regem tacere iubet ac tametsi multitudo quae in contione aderat vehementer accensa terrebat eum clamore uultu saepe impetu atque aliis omnibus quae ira fieri amat vicit tamen impudentia. Ita populus ludibrio habitus ex contione discedit; […]

Paragrafo 51

Ceterum facies totius negoti varia incerta foeda atque miserabilis: dispersi a suis pars cedere alii insequi; neque signa neque ordines obseruare; ubi quemque periculum ceperat ibi resistere ac propulsare; arma tela equi viri hostes atque ciues permixti; nihil consilio neque imperio agi fors omnia regere. Itaque multum diei processerat cum etiam tum eventus in incerto […]

Paragrafo 67

Romani milites improuiso metu incerti ignarique quid potissimum facerent trepidare. Arce oppidi ubi signa et scuta erant praesidium hostium portae ante clausae fuga prohibebant; ad hoc mulieres puerique pro tectis aedificiorum saxa et alia quae locus praebebat certatim mittere. Ita neque caueri anceps malum neque a fortissimis infirmissimo generi resisti posse: iuxta boni malique strenui […]

Paragrafo 83

Igitur eo dolore impeditus et quia stultitiae videbatur alienam rem periculo suo curare legatos ad Bocchum mittit postulatum ne sine causa hostis populo Romano fieret: habere tum magnam copiam societatis amicitiaeque coniungendae quae potior bello esset et quamquam opibus suis confideret tamen non debere incerta pro certis mutare. Omne bellum sumi facile ceterum aegerrime desinere; […]

Paragrafo 99

Plurimum vero Marius imperitia hostium confirmatus quam maximum silentium haberi iubet ne signa quidem uti per vigilias solebant canere. Deinde ubi lux adventabat defessis iam hostibus ac paulo ante somno captis de improuiso vigiles item cohortium turmarum legionum tubicines simul omnis signa canere milites clamorem tollere atque portis erumpere iubet. Mauri atque Gaetuli ignoto et […]

Attacco Notturno

Iugurtha intempesta nocte de improviso multitudine Numidarum Auli castra circumvenit. Milites Romani perculsi tumultu insolito arma capere alii, alii se abdere, pars territos confirmare, trepidare omnibus locis. Vis magna hostium, caelum nocte atque nubibus obscuratum,postremo in incerto erat ( utrum) fugere an manere tutius esset.Sed ex eo numero, quos paolo ante corruptos diximus, cohors una […]

Paragrafo 3

Verum ex eis magistratus et imperia postremo omnis cura rerum publicarum minime mihi hac tempestate cupiunda videntur quoniam neque virtuti honos datur neque illi quibus per fraudem is fuit tuti aut eo magis honesti sunt . Nam vi quidem regere patriam aut parentes quamquam et possis et delicta corrigas tamen inportunum est cum praesertim omnes […]

Paragrafo 19

Postea Phoenices alii multitudinis domi minuendae gratia pars imperi cupidine sollicitata plebe et aliis novarum rerum auidis Hipponem Hadrumetum Leptim aliasque urbis in ora maritima condidere; eaeque brevi multum auctae pars originibus suis praesidio aliae decori fuere. Nam de Carthagine silere melius puto quam parum dicere quoniam alio properare tempus monet. Igitur ad Catabathmon qui […]

Paragrafo 35

Erat ea tempestate Romae Numida quidam nomine Massiua Gulussae filius Masinissae nepos qui quia in dissensione regum Iugurthae aduersus fuerat dedita Cirta et Adherbale interfecto profugus ex patria abierat. Huic Sp. Albinus qui proximo anno post Bestiam cum Q. Minucio Rufo consulatum gerebat persuadet quoniam ex stirpe Masinissae sit Iugurthamque ob scelera invidia cum metu […]

Paragrafo 52

Eo modo inter se duo imperatores summi viri certabant ipsi pares ceterum opibus disparibus. Nam Metello virtus militum erat locus aduersus; Iugurthae alia omnia praeter milites opportuna. Denique Romani ubi intellegunt neque sibi perfugium esse neque ab hoste copiam pugnandi fieri–et iam die uesper erat– aduerso colle sicuti praeceptum fuerat euadunt. Amisso loco Numidae fusi […]

Richiedi informazioni